Om meer te weten over welke boommaat geschikt is voor welk paard moeten we eerst meer weten over over de boom in het zadel.
De zadelboom is het geraamte van het zadel, het zorgt ervoor dat het
gewicht van de ruiter die in het zadel zit over een zo groot mogelijk
oppervlak verdeeld wordt. Tevens zit de stijgbeugelophanging aan de boom
vast, de benen van de ruiter steunen op de stijgbeugels en oefenen op
deze manier druk uit op de rug van het paard. Deze druk wordt ook door
de zadelboom over het gehele zadeloppervlak verdeeld zodat er niet een
heleboel gewicht op 1 klein plekje drukt.
traditionele engelse boom
Engelse zadels
De meeste engelse zadelbomen zijn gemaakt van verschillende materialen. Traditioneel wordt veel hout gebruikt, soms versterkt met metalen delen, zoals bv het kopijzer. Het kopijzer is de voorboog die de vorm bij de schoft van het paard aangeeft. Tegenwoordig wordt voor de engelse zadelboom ook vaak kunststof gebruikt, soms meer of minder flexibel qua structuur. Vaak 0ok voorzien van een kopijzer.
Vooral dit kopijzer kan veel pasproblemen geven. Het kopijzer moet in dezelfde vorm zijn als de schoft en rugspieren van het paard. Sommige kopijzers hebben lange takken, sommige juist korte. En je hebt A, V of U vormige kopijzers.
Het kopijzer is het belangrijkste pasdeel van het zadel, en de boommaat is meestal gebaseerd op de maat van het kopijzer. Zo hebben de Massimo zadels in mijn assortiment hebben een U-vormig kopijzer, wat veel ruimte geeft aan de bespiering rond de schoft. en maakt dat het draagvlak wat breder kan zijn, met een kortere boom lengte.
Flexibele zadels soft, of flex tree, worden vaak ook versterkt met een verwisselbaar, metalen kopijzer. Met wederom de verschillende opties in lengte en vorm. Echt boomloze zadels hebben vaak een kunststof verwisselbare Pommel.
Als een zadelboom zeer flexibel is over de lengte kan (hoeft niet) het een “kuipje” vormen en dus zorgen voor een minder groot draagvlak.
Dit is niet altijd wenselijk dus bij flexibele zadels is het belangrijk te weten of ze in de lengte flexibel zijn of over de diagonaal (buitenkanten).
Als deze in de lengte flexibel zijn is het belangrijk dat het zadel over de hele lengte gewicht draagt. Hier zijn goede flexibele zadelmerken op ontworpen.
Maar om nog meer stevigheid en drukverdeling te garanderen, adviseren we onder een flexibel zadel, altijd een geschikte pad of halfpad te gebruiken waar in de lengte een extra inlagen in kan. ( dikte en materiaal afhankelijk van wat de combinatie nodig heeft. )
Alle verschillende zadelfabrikanten gebruiken hun eigen boommaten, soms van 1 t/m 5, soms small, medium, large, meestal gemeten tussen de punten van het kopijzer. Vooral de Duitse merken werken met de 32,34 ect maat, maar 32 van het ene merk kan anders zijn dan 32 van een ander merk!
Ook verschillen de kleuren en maten van kopijzers of pommels tussen verschillende merken.
western boom
Western zadelboom
De boom van een westernzadel is meestal van hout, al zie je ook steeds vaker kunststof bomen in westernzadels. Bij een “custom-made” zadel wordt meestal eerst de kale boom op het paard gepast en daar het zadel omheen gebouwd. Ook kunnen de maten van de rug genomen worden en waar een passende boom wordt bij gezocht.
de gullet width: dit is de ruimte tussen de 2 bogen van de pommel en deze geeft de wijdte van de kamer weer.
hiernaast geeft de bar angle de hoek van de bars (bij engelse zadels de
“takken”) aan. Deze hoek is zeer belangrijk, want de hoek van de bars
moeten overeen komen met de hoek die de romp achter de schouders maakt.
Hiernaast worden in westernzadels ook rock, twist en flare gehanteerd.
De rock geeft de welving van de rug aan, de twist geeft de ronding in de
lengte van de bars aan en de flare is de ronding van de bars bij de
schouders van het paard.
Bij Flexibele / Boomloze Western Zadels wordt vaak gebruik gemaakt van een verwisselbare Fork of Pommel. Al dan niet met extra edges als aanpassings optie.
Ook deze moet qua Breedte en hoogte kloppen bij de anatomie van het paard. En deze wisselen qua vorm tussen de verschillende merken. Dit maakt dat niet ieder merk ieder paard past..
Boomloze zadels
Op het moment zijn boomloze zadels zeer populair. Deze zadels hebben dus geen “geraamte” die het gewicht van de ruiter over het hele zadeloppervlak verdeelt. Er wordt met verschillende maten gewerkt, het beste is om de fabrikant voor uitleg van de maat te vragen.
Vergelijk een BOOMLOOS zadel niet altijd met een FLEXIBEL zadel.
Zo maak ik een verschil tussen boomloze, soft tree, flex tree en lederboom zadels.
Ze zijn allemaal flexibel, maar niet allemaal echt boomloos.
Het zijn vaak zeer comfortabele zadels die het paard veel vrijheid geven en de ruiter dichtbij het paard houden.
Het grote gevaar bij boomloze zadels WAS drukpuntvorming bij bijvoorbeeld de beugelophanging of bij de zitbeen knobbels van de ruiter.
Er is in de laatste 25 jaar gelukkig een enorme ontwikkeling gaande in de technologie achter boomloze zadels. Waardoor voor heel veel goede merken de gevaren mbt het ontstaan van drukpunten verleden tijd zijn.
Veel GOEDE merken in boomloze zadels worden voorzien van panelen, of hebben een zekere structuur aan de binnenkant.
De Nieuwste generatie “boomloze of soft tree/ flex / lederboom zadels” lijken dus alweer veel meer op boomzadels en vormen een soort tussenvorm.
Veel van deze zadels zien er ook uit al een normaal Engels of western zadel!
Waardoor er ook in veel diciplines wedstrijden mee mogen worden gereden.
Om nog extra druk verdeling te creeren, en ruggengraag vrijheid te garanderen onder de wordt er gewerkt met speciale dekjes of halfpads met inlages over de lengte. En eventuele balans pockets op het dek. Om de balans van het zadel, aan te kunnen passen voor de ruiter.
Deze dekjes kunnen overigens ook ideaal gebruikt worden onder een zadel met starre boom. aangezien bijvoorbeeld tijdelijke aanpassingen in een dek, veel makkelijker te realiseren zijn dan in het zadel zelf.
Het passen en comfortabel zijn van een boomlooszadel voor het paard èn de ruiter. Is zeer afhankelijk van het paard, zijn conformatie, bespiering, de anatomica van het boomloze zadel en de rijtechnische kwaliteiten, en lichamelijke eigenschappen van de ruiter. Voor veel combinaties is boomloos of flexbiel echt een hele fijne optie.
Maar soms zijn er omstandigheden, waardoor ook ik adviseer een starre boom zadel te kiezen.
Zo kan een flexibel zadel voor ruiters met spier zwakte te flexibel zijn, en dus eerder vermoeidheid veroorzaken.
Een flexibel zadel zal altijd mee gaan met de scheefheid van de ruiter. Dit kan je als ruiter zeer bewust maken over je houding en zit. Waar je aan kunt werken, al dan niet met hulp van een body worker en instructeur die je tijdens het rijden bewust maakt van je houding. Veel ruiters worden met een boomloos of flexibel zadel een betere ruiter. Omdat je beter gaat zitten, lichter gaat inwerken, en beter gaat voelen wat je paard doet.
Maarrrr.
Ben jij zelf chronisch heel erg scheef? Of heb je een spier ziekte waardoor je heel snel vermoeid raakt? En heeft les, manuele therapie zoals chiropractor, osteopathie, fysio of zelfs een operatie geen effect. Dan zal ik je altijd een starre boom zadel aanraden, daar deze jou als ruiter ondersteunt om rechter op te blijven. En het paard minder hinder ondervind van jouw eigen scheefheid.
Bij een scheef paard ligt het voor mij als holistisch passer, vaak aan waar de scheefheid vandaan komt. Of ik juist een flexibel of boom zadel zal aanraden. Daar in spelen heel veel factoren.
Komt het van uit het paard, komt het van uit de ruiter, of is het de combinatie. Is het iets in bijvoorbeeld hoeven of andere anatomie, hoe erg is de scheefheid. En is het behandelbaar met een hoefsmid, bodyworker en grondwerk revalidatie of oefeningen onder het zadel. Dat is pas te beoordelen nalv jullie verhaal en soms pas tijdens het pasconsult.
Het gaat niet om een boom zadel vs boomloos zadel, het gaat niet om een engels vs een western zadel. Wat belangrijk is, is dat het zadel anatomisch bij paard en ruiter past, zodat deze 3-eenheid het paardrijden voor iedereen leuk kan maken.